vrijdag 17 oktober 2014 / Floren van Olden

Artikelen / NRC Next

Ontspanning nodig? Dode beestjes villen maakt je zen

Opgezette beesten zijn in. Van een dood dier kun je een aaibaar pronkstukje maken. Daar moet je wel vies voor schrappen en snijden. Met een cursus preparen leer je hoe.

 


De hele tafel ligt vol stukken grijze eekhoorn: restjes vlees, stukjes vet, overige inhoud van lijfjes, schedeltjes en eekhoornhersens die net uit die schedeltjes gepeuterd zijn. Ondertussen ploeteren vijf mensen op het schoonmaken van de vacht die ze er zojuist af hebben gestroopt. Vier vliegen zoemen hoopvol boven de tafel. Zo'n eekhoornvacht zou een prima kraamkamer kunnen zijn, maar dat is precies wat al dat schrapen en snijden moet voorkomen. Deze grijze eekhoorns krijgen een tweede leven: ze worden opgezet. Als de cursisten het goed doen, kunnen de dieren weer decennia mee.


Decennialang waren opgezette vogeltjes en zoogdieren vooral de bewoners van stoffige biologiekabinetten en musea. Maar een beetje hippe winkel of restaurant heeft tegenwoordig wel ergens een opgezette vogel onder een antieke stolp of een dierenkop, die met glazen oogjes uitkijkt over de klanten. Vlinders met glanzende vleugels zijn steeds vaker te koop in interieurwinkels als wanddecoratie. De echte liefhebber neemt een vervaarlijk uitziende kever of spin in plaats van zo'n gekleurd sprookjesdier.


De mensen die zich hebben opgegeven voor het weekend prepareren in de Apeldoornse bossen, komen uit heel Nederland en België. Ieder jaar wordt de cursus drukker en is langer van tevoren volgeboekt. De laatste twee jaar zit de toename vooral bij vrouwen. ,,Het is een vorm van handwerken", zegt Walter in 't Velt, de coördinator van het weekend. ,,Je bent aan de ene kant enorm druk bezig - prepareren moet precies en de frustraties zijn eindeloos - maar het is ook heel ontspannen."


Een opgezet beest mooi vinden is toch iets heel anders dan het verlangen een dier zelf op te zetten, blijkt tijdens het weekend. ,,Ik had het me soepeler voorgesteld", zegt Chris van de Wall, terwijl zijn scalpel over de binnenkant van het eekhoornvel schraapt. Hij is één van de 45 cursisten die in twee dagen de beginselen krijgt bijgebracht van taxidermie, het opzetten van dode dieren. Het vel houdt hij met zijn duim gespannen over een leeg flesje Heineken. Toevallig hebben de kleine groene flesjes van de biergigant bijna de gelijke vorm van de inhoud van een grijze eekhoorn.


,,Ik ben in het dagelijks leven tekenleraar en dus best handig met mijn handen, maar dit vlees is taai. Je krijgt het er niet zomaar af."
Zijn dochter Bojou is inmiddels verder, bijna al het vlees is van het velletje af. Misschien is ze sneller omdat ze als patholoog-anatoom in een ziekenhuis werkt, denkt haar vader. Twee keer per week doet ze obductie op overleden patiënten. ,,Het villen is anders, maar de ingewanden voelen hetzelfde", zegt ze.


In het begin van de weekendcursus kozen de deelnemers hun beest. Stijf bevroren kwamen toen tientallen grijze eekhoorns en muskusratten uit de vrieskist voor de zoogdierengroep. De vogelgroep kon kiezen uit vogels uitgestald op een tafel bedekt met alle kleuren van de regenboog. Voor de bottenafdeling was het minder spectaculair: zij kregen hun eigen plastic zakje botjes. Net lego, maar dan met alleen witte stukjes.


Eigen dieren meenemen mag niet. ,,We hebben wel eens mensen die dat vragen. Zo was er een vrouw die haar overleden kat wilde opzetten", zegt coördinator in 't Velt. ,,Daar beginnen we niet aan. Er worden tijdens het workshopweekend ook geen beschermde exemplaren geprepareerd. We moeten kunnen controleren wat er wordt opgezet." De vogels die gebruikt worden, komen van vogelfokkers en moeten uit zichzelf zijn doodgegaan. De grijze eekhoorns zijn in Engeland geschoten. Daar zijn de dieren een plaag.


Ondertussen plukt Peetur van Rijswoud geroutineerd aan zijn eekhoorn. ,,Ik ben opgeleid tot kok, dus ik ben wel gewend om in beesten te snijden." Eekhoorns zijn makkelijk om mee te beginnen, weet hij. ,,Wat ik nu doe, hoef je bij een haas niet te proberen. Die huid scheurt meteen."


Voor Van Rijswoud is het opzetten van dieren inmiddels een uit de hand gelopen hobby geworden, iedere zaterdag is hij in de leer bij een ervaren preparateur. ,,Dit is niet het leukste. Dat komt straks pas, als je probeert het dier er zo natuurlijk mogelijk uit te laten zien. Je wil niet dat het een eekhoorn is, die eruitziet alsof hij het Syndroom van Down heeft." Van Rijswoud doelt op een scheel kijkend beest, een veel voorkomende prepareerfout.


,,Door een dier op te zetten, creëer je een nieuw begin uit de dood", vindt Van Rijswoud. Hij is niet de enige. Veel deelnemers zeggen het verval en het definitieve einde te willen stoppen met het opzetten van beesten. ,,Misschien is het toeval, maar ik spreek hier veel mensen die recent iemand verloren hebben", zegt cursiste Iris van der Helm, terwijl ze probeert de vorm van het lijfje van haar knalblauwe parkiet uit te snijden in een brok piepschuim.


Van der Helm moest acht jaar geleden haar eigen kind begraven. ,,Dat was voor het eerst dat ik dacht: wat zonde dat iets wat heeft geleefd, zo onder de grond verdwijnt. Ik wilde iets bewaren, maar wist niet hoe." Door een beest op te zetten is het nut van het leven niet vernietigd, maar leeft het voort in iets tastbaars, zegt ze terwijl ze net een stukje piepschuim te veel afsnijdt. ,,Ach, misschien denk ik er te veel over na", onderbreekt Van der Helm zichzelf. ,,Deze cursus heeft ook een hoog knutselgehalte. Het is de moderne vorm van een brei- of bloemschikcursus. Je bent hier toch ook lekker bezig met vullen, naaien en priegelen."