woensdag 19 december 2012 /

Artikelen / Sp!ts

Omstreden bultrug in stukjes

Bultrug Johannes is uit elkaar gehaald. Onderzoekers werkten zich in het zweet om het dier te ontleden.

 

In de NIOZ-haven op Texel lijkt het op het eerste gezicht alsof de tijd van de walvisvaarders in Nederland is teruggekeerd. Twintig onderzoekers snijden en zagen in het lillende walvisvlees van bultrug Johannes met slagers- en flensmessen (een lemmet op een lange stok). Lange vleeshaken worden gebruikt om de grote stukken weg te slepen. Kleine stukjes vlees worden als biefstukjes gewogen. Monsters van de verschillende organen verdwijnen in plastic zakjes voor wetenschappelijk onderzoek. De hompen vet gaan in een container om afgevoerd te worden door een destructiebedrijf.

 

Al voordat het dier overleed, ontketende de lijdende bultrug een verhitte discussie. De overheid en de experts die belast waren met de redding van Johannes zouden volgens natuurbeschermingsorganisaties gefaald hebben. Toch kiest Naturalis ervoor om de ontleding van de controversiële bultrug in het openbaar te laten plaatsvinden. Dat doen we altijd. Het zou raar zijn als het publiek en de pers nu niet welkom is , aldus een woordvoerder.


In de vroege ochtend is het kadaver van Johannes bij hoogwater van de zandplaat getrokken en naar de NIOZ-haven gesleept. Het gestrande dier was bij leven ruim 10 meter lang en ligt nu in stukken uitgespreid op een laag speciaal gestrooid zand op de kade. De geur beneemt de toeschouwers de adem. De onderzoekers zeggen het haast niet meer te ruiken. Al zitten ze van top tot teen onder een leverkleurige smurrie - een stinkend mengsel van vlees, bloed en walvisvet - het weerhoudt hen er tussen de middag niet van een broodje kroket te eten boven het kadaver. Het is fysiek zwaar werk, zeggen ze. Daar krijg je honger van.

 

De onderzoeksteams van Naturalis en van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht die de bultrug uit elkaar halen, zijn groter dan normaal. Dat komt omdat ze ook voorbereid waren op de sectie op de potvis die even na Johannes strandde op de Razende Bol.

 

Dit 14 meter lange dier was zo rot dat verplaatsen gisteren niet meer kon. Door de gasvorming in de buik is het dier uit elkaar gescheurd. Ingewanden liggen naast het kadaver. Rijkswaterstaat beslist waarschijnlijk vandaag over wat er met naamloze potvis gebeurt. Ook bij Johannes is enige haast geboden. Willen de onderzoekers achterhalen waar de bultrug aan overleden is, dan moeten ze opschieten. Door de stijgende temperatuur in het lichaam van de bultrug gaat het rottingsproces snel.

 

Aan de buitenkant is in ieder geval niets te zien, zegt Steven van der Meij, hoofd van het snijteam en beheerder van de zoogdierencollectie van Naturalis. Er is geen uitwendig letsel te zien; dit wordt echt laboratoriumwerk. Het dier is goed op gewicht en ziet er gezond uit. De onderzoekers doen wel een andere ontdekking. Johannes is geen mannetje, maar een jong vrouwtje, Johanna dus.

 

Een beetje katerig zijn ze bij Naturalis wel van alle kritiek van de afgelopen dagen. 'Buiten ieder perspectief' en 'een stevig staaltje onzin van de natuurmaffia', klinkt het in de Texelse haven. Van der Meij snapt de emoties rondom de levend aangespoelde bultrug, maar zegt minder begrip te hebben voor de gekozen bewoordingen. Er is geen collega bij Naturalis die het dier niet levend had willen zien wegzwemmen.


Als de wetenschappers klaar zijn, zal het karkas naar Naturalis in Leiden vervoerd worden. Daar zullen de botten in een bad gelegd worden om verder schoon te worden. Dan is Johannes klaar om zijn plek in te nemen tussen de andere walvissen die Naturalis bezit. Maar of de controversiële beenderen tentoongesteld worden, is na dit weekend de vraag.